ι α π λ γ α ς , π ’ α π α λ ι ά
Ως μία ασχολία που πηγάζει από πολύ παλιά, άνθρωποι του τόπου μας, μιλούν και περιγράφουν τις δικές τους εμπειρίες που έζησαν για αρκετά χρόνια στα αμπέλια τους. Μνήμες χαραγμένες πολύ καλά στο μυαλό τους μιας και πρόκειται για την καθημερινή τους ενασχόληση…
Ανδρέας Καμπουρίδης
80 χρονών | Αγρίδια
«Τα παλιά τα χρόνια, στα αμπέλια είχαμε καλύφες που τις χρησιμοποιούσαμε σαν αποθήκες. Άμαν επιάναν τα νερά, εμπαίναμε τζιμέσα. Πρέπει να πάεις στο αμπέλι νωρίς για να τελειώσεις νωρίς. Πηγαίναμε με τα γαούρκα. Όταν ωριμάζαν τα σταφύλια τέλος του Σεπτέμβρη, αρχές του Οκτώβρη τότε εξεκινούσε και ο τρύγος. Οι ασθένειες, τότε, καταπολεμώντουσαν με θειάφι και σταχτό. Παλιά, πατούσαμε τα σταφύλια με τα πόδια, μετά εφέραμε μηχανές και τα αλαίθαμε και στη συνέχεια τα επεξεργαζόμασταν… Έθιμα ήταν ο παλουζές, η ζιβανιά, τα κρασιά για τα σπίτια και τα αλλαντοποιεία…»
Ανδρέας Οικονόμου
94 χρονών | Πελένδρι
«Για τον τρύγο ξεκινούσαμε από το πρωί, να σάσουμε τα άλογα, να βάλουμε πάνω τους τα κοφίνια και τα διανύσουμε απόσταση 3 χιλιομέτρων για να φτάσουμε στ’ αμπέλι. Θειαφίζαμε πρώτα το αμπέλι και μετά πηγαίναμε στον τρύγο. Οι ασθένειες που μας παρουσιάζονταν ήταν κάτι το πολύ σοβαρό. Κάποτε τα καταφέρναμε και άλλοτε όχι. Τα σκεύη που χρησιμοποιούσαμε ήταν τα κοφίνια που ήταν απαραίτητα, ήταν το τριχάλι για το πάτημα και το πιθάρι για το φύλαγμα…»
Ανδρέας Οικονόμου
94 χρονών | Πελένδρι
«Για τον τρύγο ξεκινούσαμε από το πρωί, να σάσουμε τα άλογα, να βάλουμε πάνω τους τα κοφίνια και τα διανύσουμε απόσταση 3 χιλιομέτρων για να φτάσουμε στ’ αμπέλι. Θειαφίζαμε πρώτα το αμπέλι και μετά πηγαίναμε στον τρύγο. Οι ασθένειες που μας παρουσιάζονταν ήταν κάτι το πολύ σοβαρό. Κάποτε τα καταφέρναμε και άλλοτε όχι. Τα σκεύη που χρησιμοποιούσαμε ήταν τα κοφίνια που ήταν απαραίτητα, ήταν το τριχάλι για το πάτημα και το πιθάρι για το φύλαγμα…»
Μαρία Χατζηγεωργίου
92 χρονών | Χανδριά
«Εσηκωνούμασταν πρωί, ετρώαμε την σούπα μας και εξεκινούσαμε για το αμπέλι ως τη νύχτα, που ένα δύσει ο ήλιος. Επιέναμε είτε με τα γαούρκα, είτε περπατητοί. Οκτώβρη είναι πάντα έτοιμος ο τρύγος για να αρχίσουμε. Δεν είχαμε άλλα φάρμακα εκείνον τον καιρό εκτός που το θειάφι και ήταν πολλά πιο καλό από τα φάρμακα που έχουμε τώρα…»
Δρόσος Παπαηρακλέους
89 χρονών | Αγρός
«Παλιά στ’ αμπέλια πήγαιναν όλοι μαζί και όσοι ήθελαν παραπάνω άτομα, έπαιρναν και βοηθούς. Το κρασί, ήταν για εκείνους το κύριο εισόδημα τους. Πάντα πηγαίναμε με τα γαϊδούρια. Τον χειμώνα η ώρα 8 το πρωί ενώ το καλοκαίρι από τις 6. Μαζεύαμε το σταφύλι, εάν το θέλαμε γλυτζί, τότε το βάζαμε χαμέ να σταφυδώσει, να μαλαθκιάνει. Τα σκεύη που θυμούμαι ήταν τα κοφίνια, που είτε τα εφτιάχναν είτε τα αγοράζαν από τα πανηγύρια…»
Δρόσος Παπαηρακλέους
89 χρονών | Αγρός
«Παλιά στ’ αμπέλια πήγαιναν όλοι μαζί και όσοι ήθελαν παραπάνω άτομα, έπαιρναν και βοηθούς. Το κρασί, ήταν για εκείνους το κύριο εισόδημα τους. Πάντα πηγαίναμε με τα γαϊδούρια. Τον χειμώνα η ώρα 8 το πρωί ενώ το καλοκαίρι από τις 6. Μαζεύαμε το σταφύλι, εάν το θέλαμε γλυτζί, τότε το βάζαμε χαμέ να σταφυδώσει, να μαλαθκιάνει. Τα σκεύη που θυμούμαι ήταν τα κοφίνια, που είτε τα εφτιάχναν είτε τα αγοράζαν από τα πανηγύρια…»
Παρασκευή Εριμάκη
78 χρονών | Λαγουδερά
«Ξεκινάμε τα κλαδέματα των αμπελιών τον Γενάρη και μετά από 1-2 μήνες τα ψεκάζουμε για το χόρτο. Μέσα στον μήνα Μάιο, όταν αρχίσουν και πολιούν τα αμπέλια μας και γίνουν 20 πόντους, τότε πρέπει να το θειαφίσουμε για να μην καεί το σταφύλι. Μετά το αμπέλι βγάζει φύλλα πολλά και πρέπει να το ξανά καθαρίσουμε, να ψεκάσουμε το σταφύλι για να μην λιώσει…»
Αριστοφάνης Παπαευσταθίου
92 χρονών | Πλατανιστάσα
«Ξεκινούσαμε για το αμπέλι με τα γαϊδούρια πρωί-πρωί, πριν φυσήσει ο αέρας, γύρω στις 6 το πρωί και μέναμε μέχρι το απόγευμα. Τις ασθένειες τις καταπολεμούσαμε με το θειάφι. Εβάλλαμε τα σταφύλια μέσα στα κοφίνια και επαίρναμε τα στο σπίτι μέσα σε πιθάρια. Μετά τα τσιλούσαμε και τα κουλιάζαμε μέχρι να καθαρίσουν, αφήνοντάς τα για 40 μέρες…»
Αριστοφάνης Παπαευσταθίου
92 χρονών | Πλατανιστάσα
«Ξεκινούσαμε για το αμπέλι με τα γαϊδούρια πρωί-πρωί, πριν φυσήσει ο αέρας, γύρω στις 6 το πρωί και μέναμε μέχρι το απόγευμα. Τις ασθένειες τις καταπολεμούσαμε με το θειάφι. Εβάλλαμε τα σταφύλια μέσα στα κοφίνια και επαίρναμε τα στο σπίτι μέσα σε πιθάρια. Μετά τα τσιλούσαμε και τα κουλιάζαμε μέχρι να καθαρίσουν, αφήνοντάς τα για 40 μέρες…»
Ανδρέας Τσιάκκας
72 χρονών | Άλωνα
«Η βροχή δεν ήταν πρόβλημα για το αμπέλι. Η ζημιά γινόταν με το χαλάζι γιατί σήμαινε καταστροφή των σταφυλιών. Τότε δεν υπήρχαν αγροτικοί δρόμοι. Πηγαίναμε με το γαϊδούρι, ομάδες των δέκα ατόμων 10 από την οικογένεια, ακόμη και έγκυες γυναίκες. Το σταφύλι που μαζεύαμε το φυλάγαμε σε καζάνια και το κάναμε ζιβανία. Το βάζαμε μέσα σε δέρμα ζώου, επεξεργασμένο και μετά γυρίζαμε στην πεδιάδα για να πουλήσουμε κρασί…»
Νίκος Πολυδώρου
78 χρονών | Πολύστυπος
«Στον τρύγο πηγαίναμε τότε οικογενειακώς ενώ είχαμε και βοήθεια από συγγενείς και φίλους. Αποφάσιζες ότι ξεκινά ο τρύγος όταν έβλεπες ότι μαύριζε το σταφύλι, περί τις αρχές του Σεπτέμβρη. Εμείς πουλούσαμε το σταφύλι για επιτραπέζιο. Κάτι ψιντρά και μικρά σταφύλια που έμεναν, κόβαμε το άσπρο τους και το δίναμε σε κλωστές πάνω σε βολίτζια και τα φυλάγαμε για τον χειμώνα»
Νίκος Πολυδώρου
78 χρονών | Πολύστυπος
«Στον τρύγο πηγαίναμε τότε οικογενειακώς ενώ είχαμε και βοήθεια από συγγενείς και φίλους. Αποφάσιζες ότι ξεκινά ο τρύγος όταν έβλεπες ότι μαύριζε το σταφύλι, περί τις αρχές του Σεπτέμβρη. Εμείς πουλούσαμε το σταφύλι για επιτραπέζιο. Κάτι ψιντρά και μικρά σταφύλια που έμεναν, κόβαμε το άσπρο τους και το δίναμε σε κλωστές πάνω σε βολίτζια και τα φυλάγαμε για τον χειμώνα»
Ανδρέας Βασιλειάδης
76 χρονών | Σαράντι
«Με το αμπέλι ξεκίνησα να ασχολούμαι από τον καιρό του παππού μου. Πηγαίναμε με το γαϊδούρι, ενάμιση ώρα δρόμο κυρίως πρωί ή απόγευμα ενώ τον χειμώνα μέναμε εκεί σχεδόν όλη μέρα. Αποφασίζαμε ότι ξεκινά ο τρύγος όταν βλέπαμε ότι ωρίμασε το σταφύλι, περί τα μέσα του Οκτώβρη. Εκόβαμε το σταφύλι πριν βρέξει, το δίναμε με σπάγκο στο σπίτι σε δροσερό μέρος μέσα σε πιθάρια του 1840…»
Γιώργος Χριστοδούλου
Κυπερούντα
«Οι κύριες ασχολίες μας στα αμπέλια τότε, ήταν το κλάδεμα, το τσάπισμα, το κορυφολόγημα, ο τρύγος, το καθάρισμα και τα θειαφίσματα. Πηγαίναμε όλη η οικογένεια μαζί με τα γαϊδουράκια μας. Τα σκεύη που χρησιμοποιούσαμε ήταν τα πιθάρια, οι αλεστικές μηχανές και τα αυτοσχέδια πιεστήρια. Άμαν έπιανε η βροχή εν εμπορούσαμε να κάμουμε κάτι για να προστατευτούμε…»
Γιώργος Χριστοδούλου
Κυπερούντα
«Οι κύριες ασχολίες μας στα αμπέλια τότε, ήταν το κλάδεμα, το τσάπισμα, το κορυφολόγημα, ο τρύγος, το καθάρισμα και τα θειαφίσματα. Πηγαίναμε όλη η οικογένεια μαζί με τα γαϊδουράκια μας. Τα σκεύη που χρησιμοποιούσαμε ήταν τα πιθάρια, οι αλεστικές μηχανές και τα αυτοσχέδια πιεστήρια. Άμαν έπιανε η βροχή εν εμπορούσαμε να κάμουμε κάτι για να προστατευτούμε…»
